بعد از تنقيه ، اقراص پنجنگشت و اقراص كبر خوردن نفع تمام دارد . و انجير در سركه و كبر در سركه سودمند است . و گفته‌اند كه اگر مطحول هر صباح سه كف بول خود بنوشد ، در كمتر از ده روز به گردد . و مطحول ، كسى را گويند كه سپرز او سخت شود خواه مع الورم باشد خواه به غير ورم . و نيكوترين غذا ، زيرباجات است كه از گوشت مرغ بچه و دراج و مانند آنكه سهل الانهضام بود ساخته باشند . و در همه غذا بايد كه سركهء كبر و كرويا و زعفران و دارچينى اندازند كه نفع تمام دارد . و بدان كه ورم ريحى كه در سپرز افتد ، مسمى به نفخةالطحال [ است ] و آن را به قسم علىحده بيان كنم . [ 1067 ] قسم [ سوم ] : اندر تفتيح « 1 » طحال اين ، چنان باشد كه آماس سپرز پخته شود و ريم گردد و منفجر شود . و بدان‌كه آماس سپرز ، نادر باشد كه ريم گردد و در اكثر ، يا به تحليل مىرود يا سخت مىشود . و علامت وى ، وجع ناخس سپرز است عند استحاله به مدّه و تقدم آماس و بدبويى بول و درد و اجسام غريبه در بول ظاهر شدن . و باشد كه به سوى معده منفجر شود و بدان سبب درو براز نيز اجسام درد مانند پديد آيد . علاج : بهر پاك كردن ريم سپرز ، از باديان و تخم كاسنى و تخم كشوث و تخم خيار ، شيره كشند و با شير شتر يا خر آميخته بدهند . و ماء العسل نفع تمام دارد ؛ امّا هرچه از اين مدرّات به كار برند ، به حسب حرارت و برودت مزاج بايد . و هرگاه پس از تفتيح صلابت باقى بود ، جهت تدويب او نخاله در سركه جوشانيده و اشق در آن گداخته ضماد نمايند . و ديگر اضمده كه در ورم سوداوى گفته شد به كار برند . و بالجمله از آنچه قابض بود احتراز واجب دانند . بدان‌كه آنجا كه آماس سپرز سخت باشد و به دوا زايل نشود خواه متقيّح شده باشد خواه نه بعضى اطبا امر به داغ كرده‌اند به شرط تحمل داغ .

--> ( 1 ) . در تمام نسخه‌ها ضبط شده بود ولى در « شرح الاسباب و العلامات » ، « تقيّح » ضبط شده است و صحيح همين است . م .